ಗಮನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮನೋಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರುರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ?
ಇಂದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಕೇವಲ ಸಂವಹನದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ, ಅಭಿರುಚಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ, ಸಮಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಮೊಬೈಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಪರದೆಯನ್ನು ನೋಡುವವರೆಗೆ, ನಮ್ಮ ದಿನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಬೆರಳ ತುದಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸಿವೆ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಕುರ್‌ಆನ್ ಪಾಠಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಅನುಕೂಲಗಳ ನಡುವೆ ನಾವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಅದುವೇ ಏಕಾಗ್ರತೆ.
ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲವೂ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ
ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆರೆದು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓದುವುದು ಇಂದು ಅನೇಕರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಲಿಸುವ ಬದಲು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಮೊಬೈಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಯಾರಾದರೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಗಮನ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಸಮಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಹಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು, ಹೊಸ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳು, ಲೈಕ್‌ಳು, ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೊಬೈಲ್ ತೆರೆಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಂತಹ ನಿರಂತರ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಒಂದು ವಿಷಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೇಳುವುದೇನು?
ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. DataReportal ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ Digital 2026: India ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಕೋಟಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆದಾರರ ಗುರುತುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇ. 34.1ರಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಅನನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ವರದಿಯು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 'ಬಳಕೆದಾರರ ಗುರುತುಗಳು' (User Identities) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕದ Pew Research Center 2024ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 13ರಿಂದ 17 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಯುವಕರು ತಾವು ಬಹುತೇಕ ಸದಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
2025ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಇದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 45ರಷ್ಟು ಯುವಕರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ಅತಿಯಾದ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಶೇ. 48ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಇವು ಅಮೆರಿಕದ ಯುವಕರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಥವಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವಕರ ಕುರಿತಾದ ನೇರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಕುರಿತಾದ ಯುವಜನರ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಯಾರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ಓದಬೇಕು, ಯಾವುದನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಷಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಗಳು (Algorithms) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ನಾವು ಯಾವ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತೇವೆ, ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಡುಕುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಾವು ಮೊಬೈಲ್ ತೆರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತೇವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ತೆರೆಯಲು ಕಾರಣವಾದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಮರೆತುಹೋಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ನಾವು ಏನನ್ನು ನೋಡಬೇಕು, ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ
ಮುಸ್ಲಿಮರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ನಮಾಝ್, ಕುರ್‌ಆನ್ ಪಠಣ, ಧಿಕ್ರ್ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ.
ನಮಾಝ್ ಗೆ ನಿಂತಾಗಲೂ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಂದೇಶದ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸುವುದು, ಕುರ್‌ಆನ್ ಓದುವಾಗ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಲಿಸುವಾಗ ಇತರ ವಿಡಿಯೋಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು-ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಾಗಿವೆ.
ಅಲ್ಲಾಹನು ಪವಿತ್ರ ಕುರ್‌ಅನಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: قد أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ)
“ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ನಮಾಝನಲ್ಲಿ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ." (ಸೂರತುಲ್ ಮುಅಮಿನೂನ್: 1-2)
ಈ ಆಯತ್ ನಮಾಝ್ನಲ್ಲಿ 'ಖುಶೂ'ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಖುಶೂ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಲ್ಲ; ಹೃದಯದ ವಿನಯ, ಅಲ್ಲಾಹನ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಇಬಾದತ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೂ ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಮನಸ್ಸಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶೇಷ ಜಾಗರೂಕತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬಳಕೆಯು ನಮ್ಮ ಇಬಾದತ್, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದರಲ್ಲಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ; ಅಧ್ಯಯನದ ಆಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?
ಇಂದು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಲು ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಸಾಕು. ನೂರಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಫತ್ವಾಗಳು, ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅನುಕೂಲ.
ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.
ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಒಂದು ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಒಂದು ಹದೀಸ್‌ನ ಸಣ್ಣ ತುಣುಕನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದರ ಸಂದರ್ಭ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಸರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಧಾನವಲ್ಲ.
ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ. ಅದು ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನ, ಆಳವಾದ ಚಿಂತನೆ, ಪ್ರಶ್ನೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಉಸ್ತಾದರಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸಂದರ್ಭ, ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಈ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ನೆರವಾಗಬೇಕು; ಅದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಾರದು.
ಹೋಲಿಕೆಯ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಅತೃಪ್ತ ಬದುಕು
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಣಾಮ ನಿರಂತರ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮನೋಭಾವವಾಗಿದೆ. ಇತರರ ಪ್ರವಾಸಗಳು, ಸಾಧನೆಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.
ಆದರೆ ನಾವು ನೋಡುವುದು ಅವರ ಬದುಕಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವಲ್ಲ. ಅವರು ಆಯ್ದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳಷ್ಟೇ. ಅವರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು, ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಂತಹ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ, ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಕೀಳರಿಮೆ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನರು ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಲೈಕ್‌ಗಳು, ಫಾಲೋವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಅದು ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.
ಇಸ್ಲಾಮಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅವನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲ; ಅವನ ತಖ್ವಾ, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ. ಬಾಹ್ಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಪರಿಹಾರ ಮೊಬೈಲ್ ತ್ಯಜಿಸುವುದಲ್ಲ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಲುವಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ದಅವಾ, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲಿನ ನಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಡಗಿದೆ.
- ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ವಿವೇಚನಾಯುತ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬಳಕೆ.
-ನಮ್ಮ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.
-ಓದುವಾಗ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಅನಗತ್ಯ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.
-ನಮಾಝ್ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ನಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು.
-ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವಾದರೂ ಮೊಬೈಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ, ಆಲೋಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
-ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವಾಗ ಅವುಗಳ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕು.
-ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೈರಲ್ ವಿಡಿಯೋವನ್ನೂ ಸತ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (APA) 2023ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ Health Advisory on Social Media Use in Adolescence ವರದಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಎಲ್ಲ ಯುವಕರ ಮೇಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆಯ ಸ್ವರೂಪ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ವೇದಿಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ-ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಿದ್ರೆ, ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕೆಂದೂ ವರದಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ನಮ್ಮ ಸಮಯದ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆಯೇ?
ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿದೆ: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏನನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ?
ನಾವು ನೂರಾರು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಸಾವಿರಾರು ಪೋಸ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಮಾಡಿರಬಹುದು. ನೂರಾರು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ?
ಸಮಯವು ಮುಸ್ಲಿಮನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂಪತ್ತು. ಪವಿತ್ರ ಕುರ್‌ಅನಿನ ಸೂರತುಲ್ ಅಸ್ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಕಾಲದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಸತ್ಯರ್ಮ, ಸತ್ಯದ ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ನಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲಿ; ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತಾಗಬಾರದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕು; ನಮ್ಮ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬಾರದು.
ಕೊನೆಗೆ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಷ್ಟೇ: ನಾವು ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ, ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆಯೇ?
ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಗಳು
1. DataReportal, Digital 2026: India - https://datareportal.com/reports/digital-2026-india
2. Pew Research Center, Teens, Social Media and Technology 2024 https://www.pewresearch.org/internet/2024/12/12/teens-social-media-and-technology-2024/
3. Pew Research Center, Social Media and Teens' Mental Health: What Teens and Their Parents Say (2025) -https://www.pewresearch.org/internet/2025/04/22/teens-social-media-and-mental-health/4. American Psychological Association, Health Advisory on Social Media Use in Adolescence (2023) -
https://www.apa.org/topics/social-media-internet/health-advisory-adolescent-social-media-use
