ನಮಾಝ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಧಿಕ್ರ್‌ಗಳು
ಮುಬಶ್ಶಿರ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ
ನಮಾಝ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಧಿಕ್ರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದುಆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಫರ್ಝ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸುನ್ನತ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ನಮಾಝ್‌ನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುವ ಈ ಧಿಕ್ರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದುಆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದೇ ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ.
- ವಜ್ಜಹ್ತು
ತಕ್ಬೀರತುಲ್ ಇಹ್ರಾಮ್‌ನ ನಂತರ, ಸೂರತುಲ್ ಫಾತಿಹಾ ಪಠಿಸುವ ಮೊದಲು ವಜ್ಜಹ್ತು ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದುಆಉಲ್ ಇಫ್ತಿತಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದರ ರೂಪ ಹೀಗಿದೆ:
وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا مُسْلِمًا، وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، لَا شَرِيكَ لَهُ، وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ
ಅರ್ಥಾತ್, “ಆಕಾಶಗಳನ್ನೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನ ಕಡೆಗೆ ನಾನು ಏಕನಿಷ್ಠ ಮುಸ್ಲಿಮನಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಬಹುದೇವಾರಾಧಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ನಮಾಝ್, ನನ್ನ ಬಲಿ, ನನ್ನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮರಣವು ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೇ ಸೇರಿವೆ. ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಹಭಾಗಿಯಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಲು ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ.”
- ರುಕೂಅ್
ರುಕೂಅ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಮಹತ್ತನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಕೆಳಗಿನ ಧಿಕ್ರ್ ಅನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ
ಇದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ.
- ಇಅ್ತಿದಾಲ್
ರುಕೂಅ್‌ನಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವಾಗ ಇಮಾಮ್ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ನಮಾಝ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು:
سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ
ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ:
رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ
ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಅ್ತಿದಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಧಿಕ್ರ್ ಅನ್ನು ಪಠಿಸುವುದೂ ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ:
رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَاوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಧಿಕ್ರ್‌ವನ್ನೂ ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ:
أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمَجْدِ، أَحَقُّ مَا قَالَ الْعَبْدُ، وَكُلُّنَا لَكَ عَبْدٌ، لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدّ
- ಕುನೂತ್
ಸುಬ್ಹ್ ನಮಾಝ್‌ನ ಎರಡನೇ ರಕಅತ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಅ್ತಿದಾಲ್ ಮಾಡುವಾಗ ಕುನೂತ್ ಪಠಿಸುವುದು ಶಾಫಿಈ ಮಝ್ಹಬಿನ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶೇಷ ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ.
ಕುನೂತ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೂಪ ಹೀಗಿದೆ:
اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ، فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَى عَلَيْكَ، وَإِنَّهُ لَا يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ، وَلَا يَعِزُّ مَنْ عَادَيْتَ، تَبَارَكْتَ رَبَّنَا وَتَعَالَيْتَ، فَلَكَ الْحَمْدُ عَلَىٰ مَا قَضَيْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
ಈ ಕುನೂತ್‌ನ ಮೂಲ ರೂಪವು ಶಾಫಿಈ ಫಿಕ್ಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಿವಿಧ ರಿವಾಯತ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳ ಕುರಿತು ಫಿಕ್ಹ್ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳಿವೆ.
- ಸುಜೂದ್
ಸುಜೂದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಕೆಳಗಿನ ಧಿಕ್ರ್ ಅನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى وَبِحَمْدِهِ
ಇದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಧಿಕ್ರ್‌ವನ್ನೂ ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ:
اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَلَكَ أَسْلَمْتُ، سَجَدَ وَجْهِيَ لِلَّذِي خَلَقَهُ وَصَوَّرَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ، فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ
ಈ ಧಿಕ್ರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಮುಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಹತ್ತಿನ ಸ್ವೀಕಾರ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಎರಡು ಸುಜೂದ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ
ಎರಡು ಸುಜೂದ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕೆಳಗಿನ ದುಆವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ:
رَبِّ اغْفِرْ لِي، وَارْحَمْنِي، وَاجْبُرْنِي، وَارْفَعْنِي، وَارْزُقْنِي، وَاهْدِنِي، وَعَافِنِي
ಈ ದುಆದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ, ಕರುಣೆ, ಅಗತ್ಯಗಳ ಪೂರೈಕೆ, ಉನ್ನತಿ, ಜೀವನೋಪಾಯ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅನುಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ತಶಹ್ಹುದ್
ಕೊನೆಯ ರಕಅತ್‌ನಲ್ಲಿ ತಶಹ್ಹುದ್ ಪಠಿಸುವುದು ನಮಾಝ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ರಕಅತ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತಶಹ್ಹುದ್ ಪಠಿಸುವುದೂ ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ.
ತಶಹ್ಹುದ್‌ನ ರೂಪ ಹೀಗಿದೆ:
التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ
ತಶಹ್ಹುದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಗೌರವ, ಪ್ರವಾದಿ ﷺ ಅವರ ಮೇಲೆ ಸಲಾಮ್, ನಮಗೂ ಅಲ್ಲಾಹನ ಸಜ್ಜನ ದಾಸರಿಗೂ ಸಲಾಮ್ ಹಾಗೂ ತೌಹೀದ್‌ನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸ್ವಲಾತುಲ್ ಇಬ್ರಾಹೀಮಿಯ್ಯ
ತಶಹ್ಹುದ್‌ನ ನಂತರ ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ﷺ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲಾತ್ ಪಠಿಸುವುದು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸ್ವಲಾತುಲ್ ಇಬ್ರಾಹೀಮಿಯ್ಯವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೂಪ ಹೀಗಿದೆ:
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
ಇದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾದಿ ﷺ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆ ಹಾಗೂ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ತಶಹ್ಹುದ್‌ನ ನಂತರದ ದುಆ
ತಶಹ್ಹುದ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಲಾತ್‌ನ ನಂತರ, ಸಲಾಮ್ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ವಿವಿಧ ದುಆಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿದೆ.
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದುಆ ಹೀಗಿದೆ:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، وَمَا أَسْرَفْتُ، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، إِنَّكَ أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ، لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಳಗಿನ ದುಆವನ್ನೂ ಪಠಿಸಬಹುದು:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ النَّارِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ
ಈ ದುಆದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯ ಶಿಕ್ಷೆ, ನರಕದ ಶಿಕ್ಷೆ, ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಸೀಹ್ ದಜ್ಜಾಲನ ಫಿತ್ನಾದಿಂದ ಅಲ್ಲಾಹನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದುಆವು ಸಹೀಹ್ ಹದೀಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಳಗಿನ ದುಆವನ್ನೂ ಪಠಿಸುವುದು ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ:
اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا، وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ، فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ، وَارْحَمْنِي، إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
ಈ ದುಆದಲ್ಲಿ ದಾಸನು ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಾಹನ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
- ನಮಾಝ್‌ನಲ್ಲಿನ ಧಿಕ್ರ್‌ಗಳ ಮಹತ್ವ
ನಮಾಝ್ ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಚಲನೆಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ. ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ಅಲ್ಲಾಹನ ಸ್ಮರಣೆ, ಸ್ತುತಿ, ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ದುಆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಕಿಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುರಾನ್ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ರುಕೂಅ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಮಹತ್ತನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸುಜೂದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಶಹ್ಹುದ್‌ನಲ್ಲಿ ತೌಹೀದ್‌ನ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾದಿ ﷺ ಅವರಿಗೆ ಸಲಾಮ್ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದುಆಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಸನು ತನ್ನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಮುಂದೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ನಮಾಝ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಿಕ್ರ್‌ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪಠಿಸುವುದು ನಮಾಝ್‌ನ ಖುಶೂಅ್ (ವಿನಯಭಾವ) ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಮಾಝ್ ದೇಹವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಹೃದಯವನ್ನೂ ಅವನ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗತಗೊಳಿಸುವ ಇಬಾದತ್ ಆಗಿದೆ.
