Islamonweb

"ಅರಿವಿನ ಅನುಸಂಧಾನ: ಸುಲ್ತಾನರ ತತ್ವದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯದವರೆಗೆ"

ಬಲ್ಖಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುಲ್ತಾನರಾಗಿದ್ದ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಇಬ್ನು ಅದ್ಹಂ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯು ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಅವರ ತ್ಯಾಗಮಯಿ ಜೀವನದ ಅರಿವಿದೆ. ಸುಲ್ತಾನರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಭೋಗಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಸುಲ್ತಾನ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅದ್ಹಂ ಅವರ ಮೂಲ ತತ್ವ, ಉಪದೇಶದ ಸಾರಾಂಶ ಹೀಗಿದೆ:

"ಎಲೈ ಮಾನವನೇ, ನೀನು ಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕೆಂದು ಹಠ ಹಿಡಿಯುವುದಾದರೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಲ್ಲದ ಯಾವುದಾದರೂ ಜಾಗವಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾಡು. ಅವನ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಂಡು, ಅವನದೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅವನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ." ದೇವನಿಲ್ಲದ ಜಾಗ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ, ನೀನು ಎಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸುಲ್ತಾನರ ತರ್ಕವಾಗಿತ್ತು.

ಸುಲ್ತಾನರ ಮರಣದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಮಿರ್ಝಾ ಗ್ವಾಲಿಬ್ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದರು:

"ಝಾಹಿದ್ ಶರಾಬ್ ಪೀನೆ ದೆ ಮಸ್ಜಿದ್ ಮೇ ಬೈಟ್ ಕರ್,"

"ಯಾ ವೋ ಜಗಹ ಬತಾ ದೆ ಜಹಾಂ ಖುದಾ ನಹೀ."

ಅಂದರೆ, "ಓ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಲು ಬಿಡು, ಅಥವಾ ದೇವರೇ ಇಲ್ಲದ ಜಾಗವಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ತೋರಿಸು; ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ತೃಪ್ತಿ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ." ಗಾಲಿಬ್ ಇಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿತ್ವವನ್ನು (Omnipresence) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಕುಡುಕನ ವಾದದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಇದರ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸೂಫಿ ತತ್ವದ ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅರಿವಿದೆ.

ಗಾಲಿಬ್ ಅವರ ಈ ಮುಕ್ತ ತರ್ಕವನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಮಹಾನ್ ಕವಿ ಅಲ್ಲಾಮಾ ಇಕ್ಬಾಲ್, ಮಸೀದಿಯ ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ಕುರಿತು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ:

"ಮಸ್ಜಿದ್ ಖುದಾ ಕಾ ಘರ್ ಹೈ ಪೀನೆ ಕಿ ಜಗಾ ನಹೀ,"

"ಕಾಫಿರ್ ಕೆ ದಿಲ್ ಮೇ ಜಾ ವಹಾಂ ಖುದಾ ನಹೀ."

ಅಂದರೆ, "ಮಸೀದಿಯು ದೇವರ ಮನೆಯೇ ಹೊರತು ಕುಡಿಯುವ ಜಾಗವಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ದೇವರಿಲ್ಲದ ಜಾಗ ಬೇಕೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನ (ಕಾಫಿರನ) ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು, ಅಲ್ಲಿ ದೇವರಿಲ್ಲ." ಇಲ್ಲಿ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಅವರು ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅವಿಶ್ವಾಸಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕವಿ ಅಹ್ಮದ್ ಫರಾಝ್ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇವರು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅದ್ಹಂ ಅವರ ಮೂಲ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಕರುಣೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡುತ್ತಾ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:

"ಕಾಫಿರ್ ಕೆ ದಿಲ್ ಸೆ ಆಯಾ ಹೂಂ ಮೈ ಯೇ ದೇಖ್ ಕರ್,"

"ಖುದಾ ವಹಾಂ ಭಿ ಹೈ ಪರ್ ಉಸೇ ಪತಾ ನಹೀ."

"ನಾನು ಅವಿಶ್ವಾಸಿಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಬಂದೆ; ಅಲ್ಲೂ ದೇವರಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅದರ ಅರಿವಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ!" ಎಂಬುದು ಫರಾಝ್ ಅವರ ವಾದ. ಅಂದರೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರದ ಪರದೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕಾಣಲು ಅಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕವಿ ಫರಾಝ್ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕವಿತೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಸೆಲೆ ಒಂದೇ—ಅದು ದೈವಿಕ ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟ. 

ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಸಿರು. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅದ್ಹಂ ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯ, ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸತ್ವ'ದಿಂದಾಗಿ ಆ ಸಾಲುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವು ನಿಂತ ನೀರಾಗದೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ತಲೆಮಾರಿನ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು ಆ ಹಳೆಯ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಸ ಅನುಭವದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು.

ಯಾವಾಗ ನಾವು ಗ್ವಾಲಿಬ್ ಅಥವಾ ಇಕ್ಬಾಲ್‌ರಂತೆ ಹಳೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ, ಆಗ ಆ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅದ್ಹಂ ಅವರು "ದೇವರಿಲ್ಲದ ಜಾಗವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತು ಏಕಾಂಗಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗಲೂ, ಅವನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೈವಿಕತೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಸತ್ಯವಾಗಬಲ್ಲದು.

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 'ಅಹಂಕಾರ' ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದು ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರೂಪದಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ರೂಪದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅದ್ಹಂ ಅವರ ತತ್ವದ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದಾಗ, ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ 'ಆಧುನಿಕ ಸೂಫಿ ಸಂವೇದನೆ'. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಲ್ಲದೆ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ನೋಟವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಳೆಯದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.

ಗ್ವಾಲಿಬ್ ಅದನ್ನೊಂದು ಸವಾಲನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಇಕ್ಬಾಲ್ ಅದನ್ನೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಫರಾಝ್ ಅದನ್ನೊಂದು ಕರುಣಾಮಯಿ ಅರಿವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಿಸಿದರು. ಇಂದು ನಾವು ಆ ಸರಪಳಿಗೆ ಹೊಸ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಿದೆ. "ದೇವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?" ಎನ್ನುವ ಹಳೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, "ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ದೇವರ ಗುಣಗಳು ಎಷ್ಟಿವೆ?" ಎಂದು ಕೇಳುವುದು ಇಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಈ ರೀತಿ ಹಳೆಯ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಚಿಗುರುಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದೇ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸೊಬಗು.

ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಇಬ್ನು ಅದ್ಹಂ ಅವರು ಹಚ್ಚಿದ ಆ ಜ್ಞಾನದ ಹಣತೆ ಇಂದಿಗೂ ಆರಿಲ್ಲ. ಗ್ವಾಲಿಬ್, ಇಕ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಫರಾಝ್ ಅದರ ಸುತ್ತ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬೆಳಕಿನ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ, ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಬೆಳಕನ್ನು ಆ ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಈ ಸುಂದರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇಂದಿನ ಕವಿಯು ಸುಲ್ತಾನರ ಆ ಹಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಇಂದಿನ ಜನರ ಹೃದಯಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ 'ಅನುಸಂಧಾನಕಾರ'ನಾಗಬೇಕು'

-ಬಶೀರ್ ಅಹ್ಮದ್ ಕಿನ್ಯಾ