Islamonweb

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು: ಹೋರಾಟ, ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಡುಗೆ

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನವು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾಲಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೋರಾಟ, ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಅಲೆಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು, ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸಕಾರ ತಾರಾಚಂದ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, “ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯವೇ ಅದರ ಶಾಶ್ವತ ಬಲ; ವಿಭಿನ್ನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಚಿತ್ರ ಅಪೂರ್ಣ.” ಈ ಮಾತು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

*ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:*

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದವು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾದರೂ, ಜ್ಞಾನ, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆದುಬಂತು.

1857ರ ನಂತರ ಉಂಟಾದ ನಿರಾಶೆಯ ವಾತಾವರಣ ಕ್ರಮೇಣ ಆಶಾವಾದಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಪೀಠಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು.

*ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನ:*

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲಿಗಢ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಭಾವ, ದಾರುಲ್ ಉಲೂಮ್ ದೇವ್‌ಬಂದ್, ನದ್ವತುಲ್ ಉಲಮಾ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವು.

ಚಿಂತಕ ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:

"ಶಿಕ್ಷಣವು ಮನುಷ್ಯನ ಚಿಂತನೆಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಮಹಾಶಕ್ತಿ; ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."

ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಅನೇಕ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.

*ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ:*

ಭಾರತದ ವಿಮೋಚನಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್, ಖಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫ್ಫಾರ್ ಖಾನ್, ಹಕೀಮ್ ಅಜ್ಮಲ್ ಖಾನ್, ಡಾ. ಮುಖ್ತಾರ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅನ್ಸಾರಿ ಮೊದಲಾದ ನಾಯಕರು ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದರು.

ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ,

"ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳ, ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಫಲವಾಗಿತ್ತು."

ಈ ವಾಕ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.

*ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ:*

ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೇಖಕರು ಮಹತ್ವದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕಾವ್ಯ, ಪ್ರಬಂಧ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಗೂ ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿಂತಕ ಅಲ್ಲಾಮಾ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಅವರ ಮಾತು:

"ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಒಂದಾಗಿದಾಗ ಸಮಾಜವು ಉನ್ನತಿಯ ಶಿಖರ ತಲುಪುತ್ತದೆ."

ಈ ಸಂದೇಶ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

*ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ:*

ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡವರ ನೆರವು, ಅನಾಥರ ಪಾಲನೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅನೇಕ ಸಮಾಜಸೇವಕರು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.

ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮಾಜವನ್ನೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು.

*ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕುಗಳು:*

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನವು ಅನೇಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ತಂದಿತು. ವಿಭಜನೆಯ ನೋವು, ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಮಾನಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪರಿಶ್ರಮ, ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲಾಯಿತು.

ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಸ್ಗರ್ ಅಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ,

"ಸಂವಾದ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವವೇ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಮಾಜದ ಅಡಿಪಾಯ."

*ಭಾರತ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ:*

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾದ ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಗೆ ಭದ್ರ ಅಡಿಗಲ್ಲಾಯಿತು.

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಪಯಣವಲ್ಲ; ಅದು ಜ್ಞಾನ, ಧೈರ್ಯ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಸೇವೆಯ ಜೀವಂತ ಕಥನವಾಗಿದೆ. ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಆಶೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ದೇಶದ ಏಳಿಗೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ನ್ಯಾಯ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟ ಸಮಾಜವೇ ಸದೃಢ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭವ್ಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪಯಣವು ಇದೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.