ಕೋರ್ಡೋಬಾ: ಯೂರೋಪಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೀಪಸ್ತಂಭ
ಕೋರ್ಡೋಬಾ: ಯೂರೋಪಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೀಪಸ್ತಂಭ
ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಬಹುಭಾಗ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ನಗರವೇ ಸ್ಪೇನ್ನ ಕೋರ್ಡೋಬಾ (Cordoba). ಉಮಯ್ಯದರ ಆಡಳಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಡಲುಸಿಯಾದ (Andalusia) ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ನಗರವು, ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳಗಿತು. ಬಗ್ದಾದ್ನ ಅಬ್ಬಾಸಿದರಿಗೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರಗತಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ. ಯೂರೋಪಿನ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಿಂತನಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ ಈ ನಗರವು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿಸ್ಮಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರಗಳು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೀದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೀಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಲ್ಲುಹಾಸಿದ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ನಗರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಯೋಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಜನಕಲ್ಯಾಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿದವರು ಅಂಡಲುಸಿಯಾದ ಆಡಳಿತಗಾರರು. ಕೋರ್ಡೋಬಾವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಸಮೃದ್ಧ ನೆಲೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜ್ಞಾನದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ದೂರದೂರಿನ ದೇಶಗಳಿಂದ ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಬೀದಿಗಳತ್ತ ಹರಿದುಬಂದದ್ದು, ಆ ನಗರದ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.ಆಡಳಿತದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಾಧನೆಗಳು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಗ್ವಾಡಲ್ಕ್ವಿವಿರ್ (Guadalquivir) ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಪೇನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಅರಳಿಸುತ್ತಾ, ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡುವ ಈ ನಗರವು, ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ನಾಗರಿಕ ಚಳವಳಿಯ ಜೀವಂತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
*ಅರಬ್ ವೈಭವದ ಯೂರೋಪಿನ ಕೇಂದ್ರ*
ಕ್ರಿ.ಶ. 756ರಲ್ಲಿ ಉಮಯ್ಯದ ವಂಶದ ರಾಜಕುಮಾರ ಅಬ್ದುರ್ ರಹ್ಮಾನ್ ಪ್ರಥಮ (Abd al-Rahman I) ಅವರು ಕೋರ್ಡೋಬಾವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಮೀರಾತಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಪತನದ ನಂತರ ಸ್ಪೇನ್ಗೆ ಬಂದ ಅವರು, ಕೋರ್ಡೋಬಾವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ನಗರದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೃದಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿದರು. ಗ್ವಾಡಲ್ಕ್ವಿವಿರ್ (ಅರೇಬಿಕ್: ವಾದಿ ಅಲ್-ಕಬೀರ್) ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ದಮಾಸ್ಕಸ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ನೀಡುವುದೇ ಅವರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ, ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಇದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು.ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಲೀಫ ಅಬ್ದುರ್ ರಹ್ಮಾನ್ ತೃತೀಯ (Abd al-Rahman III) ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ತನ್ನ ವೈಭವದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ತಮ್ಮನ್ನು "ಅಮೀರುಲ್ ಮುಅ್ಮಿನೀನ್" (ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳ ನಾಯಕ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಅವರು, ಕೋರ್ಡೋಬಾವನ್ನು ಬಗ್ದಾದ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ವಿಶ್ವನಗರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪುತ್ರ ಅಲ್-ಹಕಮ್ ದ್ವಿತೀಯ (Al-Hakam II) ಜ್ಞಾನದ ಮಹಾನ್ ಪೋಷಕರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಇವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಯೂರೋಪಿನ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಅರಮನೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರಗಳು ಬೀದಿ ದೀಪಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಕಲ್ಲುಹಾಸಿದ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದಲೂ ವಂಚಿತವಾಗಿ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ, ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮಹಾನಗರವಾಗಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಹರಡಿದ್ದ ಬೀದಿಗಳು ಎಣ್ಣೆದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಐದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನಗರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಗಾರರು ನೀಡಿದ ಈ ಮಹತ್ವವು, ಆ ಕಾಲದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಲೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು.ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮವನ್ನು ಕೋರ್ಡೋಬಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ವಿಶಾಲವಾದ ಅರಮನೆ ಉದ್ಯಾನಗಳು (ಅಲ್ಕಾಸರ್ – Alcázar) ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಿತ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವರ್ಗಸಮಾನವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು. ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಬಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಎತ್ತಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಜಲಚಕ್ರಗಳು (ನೋರಿಯಾ – Noria) ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ನ ಅದ್ವಿತೀಯ ಕೌಶಲ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಿದ್ದವು.
ಅರಬ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವೈಭವವು ಯೂರೋಪಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅರಳಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಾಧಿಸಿದ ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವೇ ನಂತರ ಯೂರೋಪಿನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಸ್ಪೇನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೀದಿಯಲ್ಲೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲೂ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕಥೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮೌನವಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ.
*ಮೆಸ್ಕೀತಾ: ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ*
ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಆತ್ಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ಭವ್ಯ ಮಸೀದಿ, ಮೆಸ್ಕೀತಾ (Mezquita). ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 784ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುರ್ ರಹ್ಮಾನ್ ಪ್ರಥಮ ಅವರು ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉಮಯ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರರೂ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದರ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಅದರ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗದೇ ಇರಲಾರರು.
ಮಸೀದಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ಕಮಾನುಗಳ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದ್ವಿಪದರ ಕಮಾನುಗಳು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಹೊಸತನವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಸುಗಮ ಸಂಚಾರವನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. ನೂರಾರು ಮಾರ್ಬಲ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳು, ಆ ಕಾಲದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನೈಪುಣ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಸೀದಿಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಹ್ರಾಬ್, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅರೇಬಿಕ್ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಮಿಹ್ರಾಬ್, ಮಸೀದಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಹ್ರಾಬ್ನ ಮೇಲಿರುವ ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಅದ್ಭುತ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ರಚನೆಯು ಧ್ವನಿತರಂಗಗಳು ಮಸೀದಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂಲೆಯನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್ಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಇಮಾಮರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ.
ಬೆಳಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಮೆಸ್ಕೀತಾದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮಸೀದಿಯ ವಿಶಾಲವಾದ ತೆರೆದ ಅಂಗಳವಾದ ಪಾಟಿಯೋ ದೆ ಲೋಸ್ ನಾರಾಂಹೊಸ್ (Patio de los Naranjos) ಅಂದರೆ "ಕಿತ್ತಳೆ ಮರಗಳ ಅಂಗಳ" ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಬೆಳ್ಳಿಯ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭೌತಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಾಂತಿಯ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ ಮೆಸ್ಕೀತಾ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಜವಾಗಿದೆ.
*ಜ್ಞಾನದ ರಾಜಧಾನಿ*
ಯೂರೋಪಿನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೂ ಮಧ್ಯಯುಗದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲೊಂದೂ ಕೋರ್ಡೋಬಾದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯಿತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯೂರೋಪಿನ ಬಹುಭಾಗವು ಇನ್ನೂ ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದಲೂ ವಂಚಿತವಾಗಿ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಜ್ಞಾನದ ಮಹಾಸಾಗರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಖಲೀಫ ಅಲ್-ಹಕಮ್ ದ್ವಿತೀಯ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ರಾಜಮನೆತನದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ನಕಲು ಮಾಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಆಡಳಿತವು ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ಹೊಸ ಗ್ರಂಥಗಳು ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಜ್ಞಾನದ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ನೆಲವೂ ಕೋರ್ಡೋಬಾವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಬು ಅಲ್-ಖಾಸಿಂ ಅಲ್-ಜಹ್ರಾವಿ (Albucasis) ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ರಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಯೂರೋಪಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಲ್-ಜಹ್ರಾವಿಯಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಕೇವಲ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಗಮಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು ಕೋರ್ಡೋಬಾ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಇಬ್ನ್ ರುಶ್ದ್ (Averroes) ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಇಬ್ನ್ ಮೈಮೂನ್ (Maimonides) ಅವರು ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಅವರ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಇಬ್ನ್ ರುಶ್ದ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಂತರದ ಯೂರೋಪಿನ ಅನೇಕ ಚಿಂತಕರ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ವಿಭಿನ್ನ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಒಂದೇ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು, ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಅಸ್ಟ್ರೋಲೇಬ್ಗಳು (Astrolabes) ಎಂಬ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಯೂರೋಪಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರು ಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರದ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನಗಳು ಅವರಿಗೆ ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಅರೇಬಿಕ್ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲಕವೇ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೋರ್ಡೋಬಾದಿಂದ ಹರಡಿದ ಈ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕೇ ನಂತರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಿಂದ ಹೊರತರುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.
ಕೋರ್ಡೋಬಾದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸುಸಂಘಟಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮದ್ರಸಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಮಹಿಳೆಯರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕರು ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋರ್ಡೋಬಾದಲ್ಲಿ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಓದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಲಿಷ್ಠ ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ಅಂಡಲುಸಿಯನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
(ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ...)
