ಕೋರ್ಡೋಬಾ: ಯೂರೋಪಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೀಪಸ್ತಂಭ ಭಾಗ 2
ಆಧುನಿಕ ನಗರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಬೀದಿಗಳು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರಗಳು ಬೀದಿ ದೀಪಗಳೂ ಕಲ್ಲುಹಾಸಿದ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದಲೂ ವಂಚಿತವಾಗಿ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ, ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಹರಡಿದ ಬೀದಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಕಲ್ಲುಹಾಸಿದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸಂಘಟಿತ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನಾಗರಿಕತೆ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವವು ನಗರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಳೆನೀರನ್ನು ಹರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಭೂಗತ ಕಾಲುವೆಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹತ್ತರ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದ್ದವು.
ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕಾಲುವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಕ್ವಿಡಕ್ಟ್ಗಳ (Aqueducts) ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಆ ನೀರನ್ನು ಮನೆಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿಗಳಿಗೆ (ಸಬೀಲ್ – Sabil) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಇದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನೀರಿನ ಸಮರ್ಪಕ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಜನರ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು (ಹಮ್ಮಾಮ್ಗಳು – Hammams) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಕೇವಲ ಸ್ನಾನದ ಸ್ಥಳಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜನರು ಸೇರಿ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುವ, ಸುದ್ದಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಗರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಡಳಿತವು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು.ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ರೋಮನ್ ಶೈಲಿಯ ಪುರಾತನ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ, ಗ್ವಾಡಲ್ಕ್ವಿವಿರ್ ನದಿಯ ತೀರವನ್ನು ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು. ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಜಲಚಕ್ರಗಳು (ನೋರಿಯಾಗಳು – Norias) ಕೃಷಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಎತ್ತುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಿಶಾಲ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಕೋರ್ಡೋಬಾಗೆ ಸ್ವರ್ಗಸಮಾನವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಭೌತಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಮುಂದಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೋರ್ಡೋಬಾ, ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
*ಮದೀನತ್ ಅಲ್-ಝಹ್ರಾ: ಕನಸಿನ ನಗರ*
ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಲೀಫ ಅಬ್ದುರ್ ರಹ್ಮಾನ್ ತೃತೀಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈಭವದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ನಗರವೇ ಮದೀನತ್ ಅಲ್-ಜಹ್ರಾ (Madinat al-Zahra). ಕೋರ್ಡೋಬಾದಿಂದ ಸುಮಾರು ಐದು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಯೆರಾ ಮೊರೆನಾ (Sierra Morena) ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಹಂತಗಳಾಗಿ ಈ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆ-ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ, ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ, ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು.
ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಮಾರ್ಬಲ್ ಹಾಗೂ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ನಗರದ ಒಳಾಂಗಣಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಖಲೀಫರ ಭವ್ಯ ಸ್ವಾಗತ ಸಭಾಂಗಣವಾದ ಸಲೋನ್ ರಿಕೊ (Salon Rico) ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಬಲ್ ಸ್ತಂಭಗಳು, ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಮೆರೆಯುವ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸಭಾಂಗಣವು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದಾಗ, ಇಡೀ ಅರಮನೆಯು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನೀರಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಕಾರಂಜಿಗಳು ಮದೀನತ್ ಅಲ್-ಜಹ್ರಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಗರಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನೀರನ್ನು ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕೃತಕ ಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಗರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಸರವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸೌಂದರ್ಯಮಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರಕೃತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ನಗರವು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು.
ಆಡಳಿತದ ವೈಭವದ ಜೊತೆಗೆ, ಮದೀನತ್ ಅಲ್-ಜಹ್ರಾ ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿಯೂ ಬೆಳಗಿತು. ನಗರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಣ್ಯ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ (ಮಿಂಟ್) ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇಂದು ಈ ನಗರವು ಪುರಾತತ್ತ್ವದ ಅವಶೇಷಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಕುಸಿದ ಗೋಡೆಗಳೂ ಸಹ ಸ್ಪೇನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸುವರ್ಣಯುಗವನ್ನೂ, ಆ ಕಾಲದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆ ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮದೀನತ್ ಅಲ್-ಜಹ್ರಾ ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
*ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಪರಂಪರೆ*
ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮತ್ತು ಯಹೂದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ಕೋರ್ಡೋಬಾ. "ಲಾ ಕಾನ್ವಿವೆನ್ಸಿಯಾ" (La Convivencia) ಅಂದರೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯು ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ-ಜನಾಂಗೀಯ ವಿಭಜನೆಗಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ, ವಿಭಿನ್ನ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬದುಕುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕೋರ್ಡೋಬಾ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದು ಆ ನಗರದ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಉದಾರ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯೇ ಈ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ನಿಜವಾದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿತ್ತು. ವಿಭಿನ್ನ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಒಂದೇ ಬೌದ್ಧಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜದರ್ಬಾರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಹೂದಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಸಮಾನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಲೀಫರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಲಹೆಗಾರರು, ವೈದ್ಯರು ಹಾಗೂ ಅನುವಾದಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಈ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ವಾತಾವರಣವೇ ಕೋರ್ಡೋಬಾವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು. ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಇಬ್ನ್ ಮೈಮೂನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಇಬ್ನ್ ರುಶ್ದ್ ಇಬ್ಬರೂ ಇದೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿತು ಬೆಳೆದದ್ದು ಈ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಉಜ್ವಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು. ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರದ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು.ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಮನೋಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತ್ತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಧರ್ಮಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಗುರುತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಹಾನ್ ಸಂಗಮಭೂಮಿಯಾಗಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದರಿಂದಲೇ ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕ್ರಿ.ಶ. 1236ರಲ್ಲಿ, ಕಾಸ್ಟೈಲ್ನ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ತೃತೀಯ (Ferdinand III) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸೇನೆಯು ಕೋರ್ಡೋಬಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಈ ಮಹಾನಗರದ ಸುವರ್ಣಯುಗಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಆಡಳಿತ ಬದಲಾದರೂ, ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಗರವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಆಡಳಿತದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನದ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯವು ನಂತರ ಯೂರೋಪಿನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹರಡಿದ ಜ್ಞಾನವೇ ಅಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಯೂರೋಪಿಗೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಂಪರೆ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ರೂಪುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಇಬ್ನ್ ರುಶ್ದ್ ಅವರ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಬು ಅಲ್-ಖಾಸಿಂ ಅಲ್-ಜಹ್ರಾವಿ ಅವರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡು, ಯೂರೋಪಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಪಠ್ಯಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಸ್ಪೇನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನನ್ನೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ಅದರ ಅಪೂರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೈಭವವೇ ಆಗಿದೆ.
ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಲ್ಲ; ಅದು ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯದ ಅಮರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮೆಸ್ಕೀತಾದ ಭವ್ಯ ಕಮಾನುಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಡೋಬಾದ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಪುರಾತನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಸುವರ್ಣಯುಗದ ಸ್ಪಂದನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಸ್ಪೇನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ, ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದೆಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಮಹಾನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜೀವಂತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕೋರ್ಡೋಬಾ ಇಂದಿಗೂ ಅಜರಾಮರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
