ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ವಿಜಯದ ಶಿಲ್ಪಿ: ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾತಿಹ್
ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ವಿಜಯದ ಶಿಲ್ಪಿ: ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾತಿಹ್
ರೋಮನ್–ಬೈಜಾಂಟೈನ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 330–1204), ಲ್ಯಾಟಿನ್ (1204–1261), ಪುನಃ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ (1261–1453) ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೋಮನ್ (1453–1922) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 1600 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಗರವೇ ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್. ರೋಮನ್–ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ ನಗರವೂ ಆಗಿನ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಈ ನಗರವೇ ಆಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 1453ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ (ﷺ) ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಹಾಬಿ ಅಬೂ ಅಯ್ಯುಬ್ ಅಲ್-ಅನ್ಸಾರಿ (ರ.ಅ.) ಅವರ ಸಮಾಧಿಯಿರುವ ಈ ನಗರವು, ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೋಕವು ಅಪಾರ ಗೌರವದಿಂದ "ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾತಿಹ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಮುರಾದ್ (ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯ) ಅವರ ವಶವಾಯಿತು.
ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನನೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವರಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯ (ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾತಿಹ್) ಅವರು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಸೇನಾ ನಾಯಕತ್ವ, ಆಡಳಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರರಾದರು.ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುರಾದ್ ದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ಇಸ್ಫೆಂದಿಯಾರ್ ವಂಶದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಹುಮಾ ಖಾತೂನ್ ಅವರ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ಕ್ರಿ.ಶ. 1432ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಖ್ಯಾತ ಪಂಡಿತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು, ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾಗಿ ಬೆಳೆದರು.
ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಗನು ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುರಾದ್ ದ್ವಿತೀಯ ಅವರು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಕ್ರೈಸ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೃಹತ್ ಕ್ರೂಸೇಡ್ ಸೇನೆಯ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾದಾಗ, ಯುವ ಸುಲ್ತಾನ್ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. 1451ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುರಾದ್ ದ್ವಿತೀಯರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುಲ್ತಾನರಾದರು.
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ನೆಲೆಸಿತ್ತು—ಅದು ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಕನಸು. ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ (ﷺ) ಅವರ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅಬೂ ಅಯ್ಯುಬ್ ಅಲ್-ಅನ್ಸಾರಿ (ರ.ಅ.) ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಹಾಬಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, "ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕನ ನೇತೃತ್ವದ ಮಹಾನ್ ಸೇನೆಯೊಂದು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಅನ್ನು ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.
ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ತಮ್ಮ ಸೂಫಿ ಗುರು ಅಕ್ ಶಮ್ಸುದ್ದೀನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಸೂಫಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ, ಗುರುಗಳು ಇದೇ ಪ್ರವಾದಿಯ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, "ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಅನ್ನು ವಿಜಯಗೊಳಿಸುವ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕ ನೀನೇ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಸಂಕಲ್ಪವು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಮಹಾನ್ ಗುರಿಯಾಯಿತು.ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ತಮ್ಮ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬೊಸ್ಫೊರಸ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯ ಎದುರುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಬರುವ ನೌಕಾಪಡೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಈ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಅದಾದ ಬಳಿಕ, ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣ ರೋಮನ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞನಾದ ಆರ್ಬನ್ (Urban/Orban) ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೀರಂಗಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್, ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ರುಮೇಲಿ ಕೋಟೆ (Rumeli Hisarı)ಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದ ಬೊಸ್ಫೊರಸ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಹಿಡಿತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲವತ್ತಾಯಿತು.
ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ನ್ (Golden Horn) ಬಂದರಿನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಪಳಿಯನ್ನು (ಚೈನ್) ನೇರವಾಗಿ ಭೇದಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಕಂಡಾಗ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅಪೂರ್ವವಾದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಗಲಾಟಾ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಹಲಗೆಗಳಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಎಳೆದು ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ನ್ನ ನೀರಿಗೆ ಇಳಿಸಿದರು. ಈ ಸಾಹಸಮಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದಿಂದ ಅವರು "ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದ ರಾಜ" ಎಂಬ ಅಮರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 53 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಬಳಿಕ, ಕ್ರಿ.ಶ. 1453ರ ಮೇ 29ರಂದು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಶವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ನಗರವನ್ನು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಖಿಲಾಫತ್ನ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಯಾ ಸೋಫಿಯಾ (Hagia Sophia) ಅನ್ನು ಮಸೀದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ (ﷺ) ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಹಾಬಿ ಅಬೂ ಅಯ್ಯುಬ್ ಅಲ್-ಅನ್ಸಾರಿ (ರ.ಅ.) ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಸಮೀಪ ಒಂದು ಭವ್ಯ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ಆ ಸ್ಥಳವು ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಇದಾದ ನಂತರ, ಬೆಲ್ಗ್ರೇಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪೆಲೊಪೊನ್ನೀಸ್, ಬೋಸ್ನಿಯಾ-ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡಾವಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ, ಟ್ರಾಬ್ಸೋನ್ನಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಹಾಗೂ ಕರಮಾನಿದ್ ಬೇಯ್ಲಿಕ್ ಕೂಡ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು.
ಕ್ರಿ.ಶ. 1461ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಎರ್ಝಿಂಕಾನ್ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಉಜುನ್ ಹಸನ್ ಬೇ ತಮ್ಮ ವಯೋವೃದ್ಧ ತಾಯಿಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನ್ ಆ ಹಿರಿಯ ತಾಯಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಅವರ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿ, ಉಜುನ್ ಹಸನ್ ಬೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಸುಲ್ತಾನ್ ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೋಲ್ಕರ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಟ್ರಾಬ್ಸೋನ್ ವಿಜಯದತ್ತ ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ಮುಂದಿನ ದಾರಿಯು ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ರಸ್ತೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೂ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದೆ, ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಗಿದರು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಉಜುನ್ ಹಸನ್ ಬೇ ಅವರ ತಾಯಿ ಕೇಳಿದರು:
"ಮಗನೇ, ಟ್ರಾಬ್ಸೋನ್ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಠಿಣ ಯಾತ್ರೆಯೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲವೇ?"
ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಉತ್ತರಿಸಿದರು:
"ಅಮ್ಮಾ! ಇಸ್ಲಾಂನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನನ್ನ ಭುಜಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹಿಸದಿದ್ದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಪ್ (ಶೂರ ಯೋಧ) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಏನು ಅರ್ಥ? ನಾಳೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಾಗ ನನಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಗಬಾರದು."
ಹೀಗೆ ಅವರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಟ್ರಾಬ್ಸೋನ್ ಅನ್ನು ಸಹ ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತಂದರು.
ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿ, 17 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬೆಲ್ಗ್ರೇಡ್ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಅವರ ಹಣೆಯಲ್ಲೂ ಮೊಣಕಾಲಿನಲ್ಲೂ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು ವೆನಿಸ್ ಅನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿಯಾ, ಬೋಸ್ನಿಯಾ, ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ, ಮೋಲ್ಡಾವಿಯಾ, ಎರ್ಡೆಲ್ (ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ) ಮತ್ತು ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರನ್ನು, ಯೂರೋಪಿನವರೇ "ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಕ್ರಿ.ಶ. 1481ರಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದ ರೋಡ್ಸ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ಮುಂದಿನ ಗುರಿಯಾಗಿ ಇಟಲಿಯತ್ತ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೆನಿಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ತೀವ್ರ ಆತಂಕದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ವೆನೀಷಿಯನ್ನರು ಅರಿತಿದ್ದರು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ, ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿದ್ದ ವೆನೀಷಿಯನ್ ಗೂಢಚಾರರು ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ವಿಷ ನೀಡಿ ಕೊಂದರು ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಇದನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಮಟ್ಟಿನಲ್ಲೂ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುರೂಫಿ ಎಂಬ ಪಂಥವು ಅಕ್ಷರಗಳ (ಹುರುಫ್) ನಿಗೂಢಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪವಿತ್ರ ಕುರ್ಆನ್ಗೆ ಗುಪ್ತ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಮನೆಯೊಳಗೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದ ಈ ಗುಂಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸುಲ್ತಾನ್ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರು. ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ವೇಳೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ರುಮೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ವಿಜಯಗಳ ನಂತರ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೇನೆಯು ಸರ್ಬಿಯಾದ ಗಡಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸರ್ಬರ ರಾಜ ಬ್ರಾಂಕೋವಿಕ್ ಹಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಬಳಿಗೂ ಹಾಗೂ ಹಂಗೇರಿಯ ರಾಜ ಜಾನ್ ಹುನ್ಯಾಡಿ ಅವರ ಬಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಸರ್ಬಿಯಾ ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಸರ್ಬ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಹಂಗೇರಿಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ರಾಜನ ಉತ್ತರ ಹೀಗಿತ್ತು:
"ಎಲ್ಲಾ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು."
ಆದರೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಉತ್ತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು:
"ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚರ್ಚಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಾನು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ."
ಈ ಉತ್ತರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಸರ್ಬಿಯ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಸರ್ಬಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು.
ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಕೇವಲ ಮಹಾನ್ ಯೋಧ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬಹುಭಾಷಾ ಪಂಡಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಅರೇಬಿಕ್, ಪರ್ಷಿಯನ್, ಹೀಬ್ರೂ, ಸರ್ಬಿಯನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿತ್ತು.
ಅವರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, "ಅವ್ನಿ" (Avnî) ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನವು "ದಿವಾನ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೀರಂಗಿಗಳ ಚಲನೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವು ಅವರ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳ ಯಶಸ್ಸಿಗೂ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.
ಉಡುಪಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಇತರ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸುಲ್ತಾನರಂತೆ ಅವರೂ "ಮುವಸ್ಸವಸ್" (Musavvas) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತಲೆಪಾಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
